Tijd en ruimte

"Dat is toch logisch", zeggen 'ze' dan...

... dat je extra moe bent. Maar de toon waarop ze het zeggen helpt me niet, en geeft me een schuldgevoel... Helemaal als ze dan ook nog eens menen me alle goede dingen, alle zegeningen, voor te moeten houden. Alsof ik die niet genoeg zie of waardeer... 

Dan heb ik gewoon een lange nacht gehad en goed geslapen en word ik toch moe wakker, en ben ik bij 't wakker worden zelfs vermoeider dan toen ik naar bed ging. Soms wil ik dan gewoon even helemaal niks en nergens meer verantwoordelijk voor zijn... Dan kost het me moeite om tóch op te staan en om niet gewoon een dag 'lekker' in m'n bed te blijven. Daar vecht ik dan tegen! En soms, een heel enkel keertje, als me de energie ontbreekt om er tegen te vechten, gun ik mezelf dan een pyjamadag. Maar een dagje niks doen kan ook dan niet, van mezelf, en dus moet ik dan, van mezelf, wel van alles doen...., en loop ik in m'n pyjama te ruimen en te stoffen en te zuigen, en ga ik mail beantwoorden, terwijl ik noch voor het ene noch voor het andere de puf heb, om toch vooral te doen 'wat goed voor me is' zoals 'ze' zeggen... 

Natuurlijk is het goed om bezigheden te hebben en om bezig te zijn. Dat hoeft, eerlijk gezegd, niemand me te vertellen. Maar soms ben ik al die goed bedoelde adviezen, het logische, en dat bezig zijn even helemaal zat. Dan wil ik even geen bezigheden hebben die goed voor me zijn. Dan wil ik gewoon even helemaal niks! Of alleen maar met een boek in m'n stoel zitten, desnoods zonder te lezen. Dan wil ik gewoon tijd en ruimte om te rouwen en om verdrietig te zijn. 

Omdat er niks mis is met verdrietig zijn en met rouwen. Ook na bijna drie maanden niet. En omdat er niks mis is met het doodmoe zijn. Want wat is het vermoeiend om overal zelf verantwoordelijk voor te zijn! Om niets, helemaal niets meer aan 'de ander' over te kunnen laten of te kunnen vragen, en om alles zelf te moeten doen, vanaf dat ik opsta tot ik naar bed ga. En nee, het is niet stom dat ik dan zo nu en dan weer naar beneden moet, omdat de deur nog niet is afgesloten en of de verwarming niet uitgezet.... En nee, het is niet stom dat er dingen zijn die ik moet regelen en uitvogelen hoe het zit en hoe het werkt en hoe het moet..., dingen die Arnold anders deed. Niet omdat we dat zo afgesproken hadden, maar omdat het gewoon zo ging. Omdat we elkaars 'tegenover' waren, elkaars hulp..., wat in de 48 jaar dat we getrouwd waren gewoon zo gegroeid was. Ook daar is/was niks mis mee.

En nee, dat ben je je niet zo bewust zolang alles gewoon gaat zoals het gaat. 'k Denk, eerlijk gezegd, dat de meeste mannen en vrouwen, echtparen, daar nooit over nadenken of zeggen: laten we eens om de tafel gaan zitten en opschrijven: wat doe jij, wat doe ik... Dat merk je pas als de ander, je tegenover, er niet meer is. Wegvalt, om wat voor reden dan ook. Dan zijn er opeens dingen die gedaan moeten worden die je nooit eerder deed en waar je nooit eerder aan dacht of over na hoefde te denken. Dan is opeens alle verantwoordelijkheid voor degene die achterblijft. En dat maakt moe! Naast het moe zijn van het gemis, de leegte en het verdriet.

En 'k weet nu, na bijna drie maanden, dat je dat niet weg moet redeneren, en niet moet ontkennen, en zeker niet moet gaan ontlopen door van alles en nog wat te gaan doen, als afleiding... Want waarom zou je je moeten laten afleiden van dat wat op dit moment zo wezenlijk is? Het verdriet, het gemis, soms met je handen in het haar zitten om alle verantwoordelijkheden, het geamputeerd zijn, het rouwen!

En soms heb je dan gewoon even iemand nodig die dát tegen je zegt en je er op wijst dat het nog geen drie maanden geleden is dat Arnold overleed! En dat er aan die drie maanden vier heel intensieve maanden vooraf gingen, van ziek zijn, heel veel bezoek, en afscheid nemen... Terwijl daaraan vooraf twee en half, heel intense, jaren van helemaal kapot zijn door de idiote beschuldigingen aan zijn adres, gingen, inclusief twee slopende rechtszaken... Jaren die ook nog verwerkt moeten worden. Jaren waarin we opstonden met het aangedane onrecht en er weer mee naar bed gingen. Een aanslag, allereerst, op ons beider leven en op het leven van onze kinderen en kleinkinderen. En een toegezegde rehabilitatie die uitblijft..., wat ook energie vreet. Jaren die, door de vrijspraak, echt niet zomaar over zijn..., maar die verwerkt moeten worden.  

En uiteindelijk is er maar eentje die dat moet doen en die op de rem kan gaan staan, en tegen zichzelf moet zeggen: nu moet het even anders! Nu moet er 'even' tijd en ruimte komen om... En dat ben ik zelf!

Want als je 's morgens zit te ontbijten en met de beste wil van de wereld niet meer kunt bedenken of 't idee/het gevoel dat je iets moet doen werkelijkheid is of dat je het alleen maar gedroomd hebt, dan is je hoofd te vol, en moet je daar iets aan gaan doen! Helemaal als je daar dan door in de paniek en stress schiet, ook al staat er niets in de agenda, omdat je vreest dat je het misschien niet genoteerd hebt... Dan moet je even pas op de plaats gaan maken, en zelf je agenda weer gaan beheren en geen dingen meer doen omdat 'ze' vinden dat bezig zijn goed voor je is! Dan wordt het tijd om dát te gaan doen wat je aankunt én wat je leuk vindt om te doen en wat je ontspanning geeft in plaats van stress. Dan wordt het tijd om er weer eens op uit te gaan en weer mensen te ontmoeten en uit te nodigen, en om foto's te gaan maken of misschien wel om weer te gaan schilderen... Goede dingen, waarin ik mezelf kwijt kan en mezelf kan troosten.

En bij dat anders hoort ook dat ik gewoon even heel erg verdrietig mag zijn en m'n tranen mag laten gaan, zoals vanmorgen in de kerk. Drie maanden geleden werd het overlijden van Arnold er meegedeeld aan de gemeente. Vandaag werd het overlijden van Bets afgekondigd, en 't hakte er meer in dan ik had kunnen bedenken.

De eerste zondag dat ik alleen in de kerk was, nadat we gehoord hadden van Arnold's ziekte vroeg Jan, haar man, me waar Arnold was, en nadat ik het hem verteld had was hij zeer gegaan met ons. In de week erna kregen hij en Bets dezelfde boodschap die wij de week ervoor kregen... Zo nu en dan kwam Jan even aanwippen, en even horen hoe het ging en bracht het kerkblad... Nu, drie maanden na Arnolds overlijden wordt zij begraven... En opeens lukte het me niet meer om 'flink te zijn' vanmorgen en waren de tranen niet meer tegen te houden... Gelukkig waren er armen, na de dienst, maar 't verdriet zit de hele dag al in m'n hele lijf. Verdriet om m'n eigen gemis en verdriet om Jan, die nu dezelfde weg moet gaan... 

Maar bij dat anders hoort ook: de schuifpui even open, ervan genieten dat de wind is gaan liggen, even wat in de tuin rommelen en foto's maken. Foto's van de sneeuwklokjes, die nu volop bloeien en de Helleborus,

 

 

en met verbazing kijken naar de steen die vanuit het niets in de tuin ligt... Kan me moeilijk voorstellen dat de wind 'm daar neergelegd heeft, maar met zo'n storm, als we gisteren hadden, kan alles...

De rest van de tuin is nog kaal, maar hier en daar komt nieuw leven boven de grond..., elk jaar weer een wonder,

maar 'k heb wel m'n 'vijvertje' weer aangezet, al zal er nog wel een grote schoonmaakbeurt gedaan moeten worden. Dus eerst alleen maar even de kikker aan... Het geluid ervan klinkt me als muziek in m'n oren, en doet me nog meer verlangen naar het voorjaar.

 

 

Ook de alliums zijn er weer. Benieuwd of er dit jaar wel bloemen in komen. De twee voorgaande jaren niet. En 'k heb ze beloofd dat ik ze ga verwijderen als ze me dit jaar weer in de steek laten!

 

Ook de zinken vuilnisemmer moet gerenoveerd, want de tuin-azalea heeft vorig jaar al het loodje gelegd..., en Arnold had er toen de puf niet voor om er iets anders in te zetten...

 

en bij de Look, die we vorig jaar van Roelie en Peter kregen zal een nieuw vetplantje in moeten, denk ik..., dan heb ik weer een mooie bak voor op de tuintafel... Ik heb iets met Look. Het herinnert me aan opa en opoe in Ten Boer, bij wie het op de dakpannen van het schuurtje groeide... Een dierbare herinnering uit m'n kinderjaren, aan de liefste opa en oma van de wereld..., al was opoe in Oldehove ook de allerliefste opoe van de wereld. Maar zij had, voorzover ik me herinner, geen Look wat hielp tegen wratten... :-)

En dat herinnert me eraan dat ik de afgelopen week me afvroeg wat er de 11de was en dat ik dat ging opzoeken en ontdekte dat één van de opa's van m'n kinderen die dag jarig was. Een opa waar ze geen van allen echte herinneringen aan hebben. En tot m'n verbazing vond ik noch op mijn pc noch op die van Arnold foto's van hem, en ook in de fotoboeken van Arnold niet. Alleen een paar in ons trouwalbum. Misschien dat er ergens nog een paar dia's zijn waar hij opstaat, maar bladerend door het bij de dia's behorende register zag ik dat niet meteen... Dan ben je pas echt dood, dacht ik, als niemand het meer over je heeft en weet wie je bent...

Het even door de tuin lopen, me bezighouden met de plantjes hielp me vandaag om weer verder te kunnen, na alle emoties van vanmorgen. En terwijl ik de foto's op m'n computer zet kom ik ook de twee foto's tegen die ik van de zee maakte, toen Ans er was, en we even een wandelingetje gingen maken. 't Was goed en fijn dat ze er was en we hadden heel wat bij te praten... En 'k realiseer me opeens, als ik die foto's zie, dat dit de winterkleur van de zee is...

De komende week is Lenci jarig. Ze zal het alleen met mij moeten doen! Ook dat riep herinneringen op. Herinneringen aan het prachtige poppenhuis, compleet met meubeltjes, dat Arnold een paar jaar geleden voor haar maakte, en dat z'n plan om ook iets blijvends voor Nika te maken  niet meer verwezenlijkt zal worden.

 

Een bitterzoete herinnering, vooral aan de liefde waarmee hij het maakte. Wekenlang zat hij, in de maanden ervoor, in de schuur te knutselen, en elke dag maakte ik een paar foto's van z'n vorderingen.  Zo zullen er nog heel veel herinneringen voorbijkomen. Want in tegenstelling tot onze kinderen, herinneren onze kleinkinderen zich opi maar al te goed! En gelukkig hebben zij en ik honderden foto's van hem. De zegen van het digitale tijdperk!

Allemaal zegeningen zijn het. Zoals er ook nu nog steeds zegeningen zijn. De mensen om me heen. De kinderen en kleinkinderen. Pieter Geert die er vorige week zondag was en me weer verder hielp met de administratie, Jochum en Annette die er gisteren waren, en me hielpen met het opruimen van de bergkast, waar niets meer uit en in kon, Jochum die alle gereedschap, wat was blijven liggen na 't geklus van afgelopen zomer, heeft opgeruimd, zodat de werkbank weer leeg is, en Annette die de schuifpui weer blinkend poetste. Het samen eten met de kinderen als ze er zijn. Annelies die elke avond 'even' digitaal langskomt. Vrienden die snappen dat ik soms me terugtrek en zwijgzaam ben. Lieve woorden en gebaren, een kaartje bij de post. Bezig zijn met leuke dingen...

Maar ook verdriet. Heel heftig en intens verdriet, waar nauwelijks woorden voor zijn.  En soms boos en opstandig, om alles wat ons in de voorbije jaren ontnomen is aan levensvreugd. En desondanks toch altijd weer uitkomen bij... schuilen bij God... Bij goede woorden van dichters, die het meer dan ik kunnen verwoorden. Zo kwam ik vandaag een gedicht tegen van Dick Groeneboer:

Tot aan de morgen

-een Paaswens, vrij naar de Talmoed -

Als je in mensen
geloofd hebt
die het af lieten weten,
ga dan toch door
te geloven!

Als je op een wonder
gehoopt hebt
dat niet is gebeurd,
ga dan toch door
en blijf hopen!

Als je een spoor
van de liefde
na wilde laten
dat werd vertrapt,
ga dan nog verder
met de liefde!

Als je gedroomd hebt
en daarna ontwaakte,
droom dan weer
en droom verder
tot aan de morgen!

Woorden die me weer verder helpen. Verder om... Verder helpen om het anders te gaan doen en om de tijd en de ruimte te nemen.

Dondersteen schreef op 16 Februari '14 - 22:32 ;

armen open
Ettje er in
armen dicht

Dondersteen (email) (link)  · reageer op Dondersteen

Trudy schreef op 17 Februari '14 - 00:33 ;

Er is zoveel te verwerken , Ettje, het sterven van Arnold en het wennen aan alleen zijn is verdrietig maar natuurlijk. Maar wat jullie aan gedaan is in de laatste jaren is niet te vergeven en niet te vergeten…. natuurlijk is dit iets wat recht gepraat moet worden voordat jij er vrede mee krijgt. Er moeten dingen worden recht gezet voordat je kan vergeven, niet vergeten ,want dat doe je nooit. ik hoop dat er iemand menselijk genoeg is om dit recht te zetten…......

Trudy (email)  · reageer op Trudy


Naam:  
Persoonlijke info onthouden?

Email:
URL:
Reactie:Emoticons / Textile

Tsjongejonge... die duivelse spammers weten van geen ophouden. Deze reactiemogelijkheid is alleen bedoeld voor mensen die het beste met elkaar voor hebben. Daarom, beloof je dat je je als een engeltje zult gedragen?
Vul hieronder in: (het enige toegestane antwoord is: ja)


  ( Register your username / Log in )

Kattenbel: Ja, stuur mij email als iemand anders reageert.  

Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of email-adres in te typen.