Herinniger

Inmiddels zijn er al heel wat weken, zelfs maanden, voorbij gegaan sinds ik besloot een andere afslag te nemen. Een afslag waarin er meer tijd voor mezelf zou komen, en tijd om te verwerken en te rouwen.

In die weken/maanden gebeurde er heel veel. Zo kwamen, bijvoorbeeld, Annelies en Mark Jörg, met de kleinkinderen weer hier hun vakantie vieren en deden we samen leuke dingen. Daar heb ik van genoten en ’t gemis was groot toen ze weer weg waren.

 

En ‘k merkte, nog niet eerder voelde ik me daarna zó alleen, zó zonder Arnold.  En wat viel het me opeens zwaar om elke dag weer alleen voor mezelf te koken en iets te verzinnen om te eten… Dat riep veel emoties op. Emoties waar ik, eerlijk gezegd, niet zo goed raad mee wist.

Gelukkig kreeg ik kort daarna nog bezoek van twee bevriende echtparen, en had ik heerlijke dagen, vooral ook door het samen ophalen van herinneringen aan Arnold.

 

 

Aan de altijd vrolijke en blije Arnold, die voor iedereen klaar stond. Die hield van de mensen om hem heen, en er voor ze was. Voor z’n kinderen, voor mij, voor z’n vrienden, en niets liever deed dan anderen een plezier doen en het leven lichter maken. Niet wachtend tot de ander om hulp vroeg, maar zelf nadenkend en bedenkend wat hij zou kunnen doen…
En ‘k merkte hoe juist dat delen, het over hem hebben, me dan verwarmt en troost. Iets wat ik hier mis omdat, behalve Nan, Cor en Sonja, niemand hier hem zo gekend heeft, en al helemaal niet de Arnold van voor die idiote beschuldigingen hem vloerden.

Maar ook ’t kerkelijk leven begon weer. En hoewel ik dan wel geen scriba meer ben, en dus niet meer dagelijks er middenin zit, vroeg ook dat weer de nodige tijd en aandacht. En negatieve energie. Waar ik nu, merk ik, nog slechter tegen kan als hiervoor.

En net toen ik dacht er heerlijk, een kleine week, tussenuit te gaan, om de verjaardagen van Annelies en Nika te gaan vieren, liet m’n lijf me weer eens in de steek, en kon ik, door m’n rug, geen kant op. Dus zat ik thuis, afhankelijk van de hulp van anderen, in plaats van gezellig verjaardagen vieren en er even helemaal uit zijn. O ja, ik weet het, wat in ’t vat zit… Maar tot nu toe is het er nog niet van gekomen, omdat het nog steeds niet echt over is, en omdat er weer allerlei dingen in  m’n agenda komen te staan…

Ondertussen is de zomer voorbij, ook al is het nog alle dagen prachtig weer, en korten de dagen in sneltreinvaart, en komen allerlei bijzondere data, die boordevol herinneringen zitten, steeds dichterbij. En nee, het zijn niet alleen de vele bijzondere datums in deze tijd van het jaar die me er steeds weer mee confronteren en me doen herinner.

Herinneren zit bij mij vooral in ruiken, zien en horen. In  geuren, kleuren en geluiden. In iets waar m’n oog opvalt in de tuin, in de kleur van het daglicht of in het horen van een herfstgeluid. Geuren, kleuren en geluiden die er toen ook waren, en dan, als een duiveltje uit een doosje, een herinnering naar boven doen komen. 

Iets wat ik altijd wel heb, en ook altijd heb gehad. Maar wat in deze tijd van het jaar nu extra meespeelt, omdat de gebeurtenissen van  toen zoveel impact hebben gehad. De herinneringen aan die laatste maand, die laatste weken en die laatste dagen.  De herinnering aan het afscheid, wat geen echt afscheid werd, omdat het toch nog  onverwacht kwam. en ons overviel.

Hierboven schreef ik: herinniger. Een woord dat ik vond boven een gedicht van Merel Morre. Een gedicht dat heel goed verwoord hoe het voelt.

dat het slijten zou
minder worden zou
oppervlakkiger voelen zou
de misvatting is begrijpelijk

het slijt niet
het slijt in

dieper en dieper
een droeve groef die
na de afstand van jaren
als de Chinese muur vanaf de maan
(ook al is dat niet eens waar)
zichtbaar en voelbaar

het slijt niet
het slijt in

dieper en dieper
inniger en inniger
de herinnering in de herinnering aan
zelfs te zien met ogen dicht
zelfs te zien vanaf de maan

Nee, het slijt niet, het slijt in. En de pijnlijke diepe groef, van het gemis, wordt dieper en dieper. Dat is één van de ontdekkingen op deze nieuwe afslag.

Onbegrijpelijk misschien, voor wie het (nog) niet meemaakte en denkt dat de tijd alle wonden heelt. Maar misschien heb ik dat ooit zelf ook wel gedacht, dat de tijd alle wonden heelt, en het verdriet zachter maakt.

Onbegrijpelijk misschien, voor diegenen die binnenkomt en dan zegt: alles goed? Waarop je dan het liefst zou willen zeggen: Nee, en ’t wordt ook nooit meer allemaal goed. Maar tegen wie je dan maar zegt, omdat dat van je verwacht wordt: “Ja hoor, alles goed”, of, heel voorzichtig: “het gaat wel”.

Terwijl er dagen zijn dat het helemaal niet goed is en zelfs helemaal niet gaat. Dagen waarvan ik denk:

 

En meer en meer word ik me ervan bewust hoeveel impact het gebeurde heeft gehad op onze kinderen en kleinkinderen. Hoe het niet alleen Arnolds leven en mijn leven op de kop heeft gezet, maar ook hun leven. Iets wat je, ergens diep van binnen wel weet, maar wat ieder, op z’n eigen manier, voor zichzelf hield, om Arnold niet nog meer te belasten. Om het niet nog zwaarder voor hem te maken. Of dat wel of niet goed is geweest doet er nu niet meer zo toe. Feit is, dat ik er nu mee te maken heb, omdat ik er dan opeens iets over hoor, iets van merk…. De machteloze woede die dat dan bij me oproept. Om wat hem en ons is aangedaan. Maar ook het niet begrijpen waarom, en hoe het mogelijk is dat een stel blagen een heel gezin in diepe ellende kunnen brengen.  En vaak denk ik aan wat Arnold meteen al zei: hoe het ook afloopt, het kwaad is al geschied en ’t zal nooit meer over gaan…

Nee, ’t zal nooit meer overgaan. En altijd weer zullen er momenten komen dat iets of iemand me er weer aan zal herinneren. Zoals een paar weken geleden, toen er een timmerman kwam om de voordeur te repareren. Een rustige vriendelijke man, die zachtjes voor zich heen fluitend het klusje klaarde, terwijl ik in de keuken bezig was, en opeens ‘Arnold hoorde’ en me met een schok realiseerde dat niet hij het was die daar floot, maar ook: hij heeft de laatste jaren van z’n leven nooit meer gefloten! Terwijl dat z’n visitekaartje was. Fluitend komen, fluitend gaan, fluitend bezig zijn. Die Arnold was ik dus al twee en half jaar eerder kwijtgeraakt…

Die Arnold waren wij al twee en een half jaar eerder kwijt.

En met enige regelmaat denk ik eraan hoe we, tien jaar geleden, naar hier verhuisden, want ook dat hoort bij deze tijd van het jaar, om hier samen van onze oude dag te gaan genieten, dichtbij de zee, waar we beiden zo verknocht aan waren, en hoe we hoopten hier samen oud te worden en nog heel lang van elkaar te genieten...

 

Hoe elk seizoen een feestje was en hoe we genoten van de strandwandelingen, de wolkenluchten, het ruizen van de zee, en de rondjes dijk fietsen… En hoe wrang het is dat het zó, en zo voortijdig, eindigde…

 

 

O ja, ik weet het, aan ziekte en zeer kan niemand iets doen, dat kan iedereen overkomen en hoort nu eenmaal onlosmakelijk bij het leven. En iedereen die ouder wordt weet dat er ooit een moment komt dat één van beiden alleen overblijft/achterblijft. Maar niet op deze manier…

En dus probeer ik me in deze komende tijd vooral te warmen aan de mooie en goede herinneringen. Zoals ooit Bonhoeffer schreef,  wat een lieve en dierbare vriend me pas geleden toestuurde (en ook hij kent het gemis):
"Er is niets wat de afwezigheid van een geliefd mens kan vervangen en dat moeten we ook niet proberen.
We moeten het uithouden, die afwezigheid en dat gemis.
Dat klinkt eerst hard maar het is tegelijk een grote troost.
Want doordat het gemis werkelijk niet meer opgevuld wordt,
blijven we sterk met elkaar verbonden, juist door dat gemis.
Het klopt niet wanneer we zeggen dat God het gemis opvult.
Hij vult het helemaal niet op maar houdt het juist open
en helpt ons op deze wijze, dat onze vroegere verbondenheid - juist ook vanwege die smart en pijn - overeind blijft.
Zo worden we met en voor elkaar bewaard.
Zo mooi en vol de herinnering is, zo  zwaar is de scheiding en het afgesneden zijn.
Maar de  dankbaarheid verandert de kwelling van de herinnering in een stille vreugde van verbondenheid.
Zo dragen wij het mooie en goede dat voorbijging niet als een pijnlijke droom,
maar als een kostbaar geschenk in ons.
We moeten ons hoeden in de herinneringen te woelen, en ons daaraan over te geven,
zoals men een kostbaar cadeau ook niet voortdurend bekijkt,
maar alleen op bepaalde momenten en het dan weer weglegt en verder leeft.
We kennen de waarde van een kostbaarheid.
Daar gaat een voortdurende kracht van uit en zelfs stille vreugde."

Niet dat ik dit allemaal zomaar kan beamen. Maar 't is, op deze afslag, zeker de moeite waard er over na te denken en er in te oefenen.

trudy rhynsburger schreef op 01 Oktober '16 - 03:25 ;

je bent niet alleen Ettje, zo vaak ga ik kijken of je wat geschreven hebt, hopend dat ik lees dat het wat beter gaat, maar wat er gebeurd is, kan niet vergeten worden door de mensen die nabij waren. En nee, dit kan niet vergeten worden…....Net wat je zegt, een paar blagen ( een woord dat ik voor jaren niet gezien of gehoord heb) Het ergste is, ze weten niet eens wat ze een familie hebben aan gedaan!!!!!!

trudy rhynsburger (email)  · reageer op trudy rhynsburger


Naam:  
Persoonlijke info onthouden?

Email:
URL:
Reactie:Emoticons / Textile

Tsjongejonge... die duivelse spammers weten van geen ophouden. Deze reactiemogelijkheid is alleen bedoeld voor mensen die het beste met elkaar voor hebben. Daarom, beloof je dat je je als een engeltje zult gedragen?
Vul hieronder in: (het enige toegestane antwoord is: ja)


  ( Register your username / Log in )

Kattenbel: Ja, stuur mij email als iemand anders reageert.  

Kleine lettertjes: Alle HTML-tags behalve <b> en <i> zullen uit je reactie worden verwijderd. Je maakt links door gewoon een URL of email-adres in te typen.